Prosiect Acclimatize dan arweiniad Coleg y Brifysgol Dulyn, yn dathlu ei ganlyniadau a’i effaith gyda phartneriaid a rhanddeiliaid

Cafwyd anerchiad gan Malcolm Noonan TD, y Gweinidog Gwladol â chyfrifoldeb am Dreftadaeth a Diwygio Etholiadol, yr Adran Tai, Llywodraeth Leol a Threftadaeth, yn Nigwyddiad Diwedd Prosiect Acclimatize: Partneriaeth, Cyflenwi ac Effaith, gyda’r Athro Orla Feely, Darpar Lywydd UCD ac Is-Lywydd Ymchwil, Arloesi ac Effaith.

Croesawodd tîm Acclimatize bartneriaid a rhanddeiliaid / gweithwyr proffesiynol ym maes dŵr ymdrochi o Iwerddon a Chymru i UCD i rannu a dathlu llwyddiannau’r prosiect chwe blynedd €9.2 miliwn. Arweiniwyd Acclimatize gan Goleg Prifysgol Dulyn gyda Phrifysgol Aberystwyth yng Nghymru ac fe’i cyllidwyd yn rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy raglen Cymru ac Iwerddon 2014-2020.  

Roedd Acclimatize yn canolbwyntio ar ddyfroedd ymdrochi mewn dau amgylchedd cyflenwol, amgylchedd trefol ar raddfa fawr ac amgylchedd gwledig amaethyddol. Cynrychiolwyd yr amgylchedd trefol mawr yn y prosiect gan ddyfroedd ymdrochi ym Mae Dulyn (traethellau Sandymount, Merrion a Dollymount) a Gogledd Swydd Dulyn (Donabate (Traeth Balcarrick) a Portrane (Traeth Brook)) tra bo’r amgylchedd amaethyddol gwledig yn canolbwyntio ar ddyfroedd ymdrochi (Bae Cemaes, Ynys Môn, Traeth y Dolau / Gogledd Cei Newydd, Ceredigion, Traeth Gwyn, Ceredigion a Nolton Haven, Sir Benfro) yng Nghymru.

Dywedodd yr Athro Wim Meijer, Pennaeth Ysgol Gwyddor Fiofoleciwlaidd a Biofeddygol UCD, sy’n arwain prosiect Acclimatize, “Sefydlodd yr ymchwil ddealltwriaeth ragorol o nodweddion microbaidd a hydrodynamig y nentydd, afonydd a dyfroedd ymdrochi yn ardal astudio Acclimatize.  Mae’r wybodaeth hon yn galluogi partneriaid y prosiect i gynnal ymyriadau’n seiliedig ar dystiolaeth wedi’u targedu i wella ansawdd dŵr yn yr ardaloedd hyn. At hynny, mae gwell dealltwriaeth o effeithiau posibl newid yn yr hinsawdd ar ansawdd dŵr ymdrochi yn galluogi partneriaid y prosiect i ddiogelu buddsoddiadau â’r nod o wella ansawdd dŵr at y dyfodol”.

Dywedodd Malcolm Noonan TD, y Gweinidog Gwladol â chyfrifoldeb am Dreftadaeth a Diwygio Etholiadol, yr Adran Tai, Llywodraeth Leol a Threftadaeth, “Mae astudiaethau ymchwil fel prosiect Acclimatize yn hanfodol ar gyfer darparu tystiolaeth wyddonol gref ar gyfer datblygu polisi. Mae hyn yn enghraifft ragorol o sefydliadau trydydd lefel a chyrff gweithredu’n cydweithio i ddiogelu amwynderau naturiol prydferth. Does dim amheuaeth bod llwyddiant y prosiect yn ganlyniad i ddod â chyfoeth o syniadau, gwybodaeth, dysgu a phrofiadau gwaith pob sefydliad at ei gilydd.”

Meddai Gweinidog Llywodraeth Cymru dros Newid yn yr Hinsawdd, Julie James AS “Mae dyfroedd ymdrochi ansawdd uchel yn bwysig ar gyfer darparu manteision iechyd corfforol a meddyliol, llesiant a manteision cymdeithasol a diwylliannol eraill i gymunedau arfordirol, ymwelwyr ac economi Cymru. Mae Acclimatize wedi arwain at well dealltwriaeth o effeithiau newid yn yr hinsawdd drwy batrymau tywydd gwahanol, sy’n effeithio ar lawiad, tymheredd a’r llanw sy’n cael effaith ar ardaloedd arfordirol. Mae’n enghraifft wych o brosiect cydweithredol rhwng Iwerddon a Chymru sy’n mynd i’r afael â mater allweddol fel newid yn yr hinsawdd, sy’n hanfodol i’n huchelgais wrth symud ymlaen.”

Dywedodd yr Athro Orla Feely, Darpar Lywydd UCD ac Is-Lywydd Ymchwil, Arloesi ac Effaith, “Mae thema strategol UCD ‘Creu Byd Iach’ yn cydnabod pwysigrwydd Un Iechyd fel dull gweithredu integredig, unol sy’n ceisio cydbwyso ac optimeiddio iechyd pobl, anifeiliaid ac ecosystemau’n gynaliadwy. Mae Acclimatize yn batrwm ar gyfer y dull hwn, gan ddangos sut mae ansawdd dŵr yn gallu cysylltu a gwella iechyd a llesiant mewn pobl a rhywogaethau anifeiliaid eraill”.

Yn ôl yr Athro David Kay, o’r Ganolfan Ymchwil i’r Amgylchedd ac Iechyd, Adran Daearyddiaeth a Gwyddorau Daear Prifysgol Aberystwyth, sy’n arwain y prosiect yng Nghymru, “Mae Acclimatize wedi cynnig y cyfle i ni brofi rhai o’r rhagdybiaethau gwyddonol ynghylch dyfroedd ymdrochi. Roedd yr atebion yn ein synnu, ond yn rhyfeddol o gyson o fewn a rhwng partneriaid Acclimatize yng Nghymru ac Iwerddon. Mae’r gwersi hyn wedi’u defnyddio’n uniongyrchol i lywio cynlluniau polisi yn y Gymuned Ewropeaidd a Sefydliad Iechyd y Byd.”

Ychwanegodd Roy O’Connor, Cadeirydd Tasglu Dŵr Ymdrochi Bae Dulyn “Mae prosiect Acclimatize wedi sicrhau effaith sylweddol ac ystyrlon ar ein dealltwriaeth o lefelau a ffynonellau halogi carthol yn nyfroedd ymdrochi Bae Dulyn. Mae’r wybodaeth a’r ddealltwriaeth ymarferol yn effeithio ar sut mae staff awdurdodau lleol yn ymchwilio ac yn unioni llygredd ger y glannau ac wedi gadael iddynt ganolbwyntio eu hadnoddau mewn ffordd sy’n cael ei hysgogi gan ganlyniadau, a bellach rydym ni’n dechrau gweld yr effeithiau cadarnhaol ar ansawdd dŵr, yn enwedig ar Draethell Merrion”.

Meddai Claire Coleman, Arweinydd Strategaeth Amgylcheddol Uisce Éireann “Mae dadansoddiadau prosiect Acclimatize wedi helpu Uisce Éireann i wella ein dealltwriaeth o’r rôl mae seilwaith dŵr gwastraff yn ei chwarae o ran ansawdd dŵr ymdrochi ym Mae Dulyn. Y prif ganlyniad yw nodi’r pwysau niferus ar ein traethau a’r angen am ddull cydweithredol, amlasiantaethol i gyflenwi gwelliannau mewn ansawdd dŵr ymdrochi.”

Yn ôl Hamish Osborn, Cadeirydd Partneriaeth Iechyd Dŵr (Cymru) “Mae’r prosiect hwn wedi torri tir newydd yn nhermau deall manylion y ffordd mae ansawdd dŵr yn ymddwyn ar amrywiol draethau ymdrochi allweddol. Mae’n drawiadol, er enghraifft, sut mae patrymau tebyg o ran amrywioldeb dyddiol mewn ansawdd dŵr ymdrochi wedi cael eu mesur yn annibynnol yng Nghymru ac Iwerddon”.

Yn Iwerddon mae partneriaid y prosiect yn cynnwys Cyngor Dinas Dulyn, Cyngor Sir Dún Laoghaire-Rathdown, Partneriaeth Biosffer Bae Dulyn, yr Asiantaeth Diogelu Amgylcheddol, Cyngor Sir Fingal, Uisce Éireann a Waterways Ireland. Yng Nghymru bu’r tim yn gweithio gyda Phartneriaeth Dŵr ac Iechyd Cymru oedd yn cynnwys cynrychiolwyr o Dŵr Cymru, Cyfoeth Naturiol Cymru, awdurdodau lleol Cymru, Llywodraeth Cymru a sefydliadau anllywodraethol perthnasol.

Read the programme here.



X

This project has been part funded by the ERDF though the Ireland Wales Programme 2014 -2020.
www.irelandwales.eu

This site is registered on wpml.org as a development site.